Absolutny - określa stan, którym dochodzi do zatrzymania wszystkich cząstek (100%) na przegrodzie filtracyjnej o danej wielkości w trakcie procesu filtracji.
Adsorpcja - zjawisko polegające na gromadzenia się cząsteczek substancji (gazu, cieczy lub ciała stałego) na powierzchni ciała stałego lub cieczy i wywiązaniu pomiędzy tymi cząsteczkami wiązania chemicznego (chemisorpcja) bądź fizycznego (adsorpcja fizyczna).
Aerozol - układ koloidalny, w którym fazą rozpraszającą jest powietrze, a fazą rozproszoną ciecz lub cząstki ciała stałego, np.: mgła, dym, kondensujące pary (kondensacja).
Aglomeracja - proces powodujący powstawanie z pojedynczych cząsteczek skupisk cząstek o zmienionym kształcie oraz strukturze powierzchni.
Alkaliczność - patrz „zasadowość”.
Analiza chemiczna - identyfikacja (chemiczna analiza jakościowa) i oznaczanie ilościowe (chemiczna analiza ilościowa) składu substancji.
Aseptyczny - patrz „sterylny”.
Autoklaw - hermetycznie zamknięty, ogrzewany zbiornik służący do przeprowadzania procesów chemicznych, m.in. sterylizacji przy użyciu pary nasyconej.
Back flow - wymuszony przepływ wsteczny strumienia przez filtr mający na celu usunięcie osadzającego się placka filtracyjnego w trakcie procesu.
Bakteria - to najprostszy, prokariotyczny organizm jednokomórkowy, występujący we wszystkich środowiskach.
Bar - jednostka miary ciśnienia w układzie jednostek CGS , 1 bar = 105 Pa = 1,0197 at = 0,98692 atm = 750,06 Tr.
Bioburden - parametr określający ilość mikroorganizmów występujących w substancji poddawanej filtracji.
Blokowanie - blokowanie powierzchni porowatej filtra na skutek osadzania się zanieczyszczeń, skutkujące zmniejszeniem przepływu płynu przez filtr oraz wzrostem spadku ciśnienia na filtrze.
Buna–N - kopolimer butadienu z akrylonitrylem.
Celuloza - nierozgałęziony biopolimer, polisacharyd, o cząsteczkach złożonych z kilkunastu do kilkuset tysięcy jednostek glukozy.
Ciecz klarowana - ciecz poddana procesowi filtracji, oczyszczania.
Ciśnienie bezwzględne (absolutne) - ciśnienie wyznaczane względem próżni doskonałej, której ciśnienie wynosi 0.
Ciśnienie standardowe (normalne) - ściśle określona wartość ciśnienia otoczenia, która stanowi rodzaj punktu odniesienia do rozmaitych obliczeń fizykochemicznych; ciśnienie standardowe przyjmuje wartość 1 bar = 1000 hPa.
DE (diatomaceous earth) - ziemia okrzemkowa.
Dehydratacja – usuwanie cząsteczek wody lub/oraz węglowodoru ze strumienia powietrza i innych gazów.
Demineralizacja - proces usunięcie z wody rozpuszczonych w niej soli.
Destylacja - proces rozdzielanie ciekłej mieszaniny związków chemicznych przez odparowanie, a następnie skroplenie jej składników. Stosuje się ją w celu wyizolowania lub oczyszczenia jednego lub więcej związków składowych.
Dezodoryzacja - proces usuwania nieprzyjemnych zapachów z cieczy oraz gazów.
Dializa - metoda oczyszczania roztworów koloidalnych z elektrolitów przy użyciu błony półprzepuszczalnej np. membrany.
Dopływ - strumień płynu dostarczanego do filtra lub systemu filtracyjnego.
End cap - określenie zakończenia filtrów świecowych.
Efektywna powierzchnia filtracyjna - część powierzchni filtracyjnej, przez którą przepływa płyn w trakcie prowadzenia procesu.
Efektywność filtracji - parametr określający najmniejszy rozmiar cząstek zatrzymywanych z oczyszczanego strumienia na przegrodzie filtracyjnej.
FDA - Food and Drug Administration.
Filtr - urządzenie stosowane do zatrzymywania pewnych cząstek i przepuszczania innych, używane do usuwania zbędnych lub szkodliwych substancji z cieczy i gazów.
Filtr grawitacyjny - filtr, w którym siłą napędową procesu filtracji jest ciężar oczyszczanego strumienia cieczy, tj. spływ grawitacyjny cieczy przez złoże porowate.
Filtr jednorazowego użytku - filtr, którego nie można poddać oczyszczaniu oraz ponownemu użyciu.
Filtr świecowy - filtr w postaci tuby (naboju) do wielokrotnego użytku; wykonany z ceramiki, metalu, tworzywa sztucznego lub tkaniny; przepływ filtrowanego płynu przebiega w kierunku od zewnętrznej powierzchni filtra ku jego wnętrzu.
Filtr typu duplex - układ dwóch filtrów wraz zaworem regulującym przepływ strumienia pomiędzy filtrami.
Filtr węglowy - rodzaj filtra, w którym wkład filtracyjny stanowi węgiel aktywny.
Filtr workowy - urządzenie filtrujące do gazów i cieczy wykonane w postaci worka (kieszeni) zazwyczaj z polipropylenu, poliestru lub nylonu.
Filtracja - metoda oddzielania substancji od cieczy i gazów, poprzez mechaniczne zatrzymanie cząstek na przegrodach porowatych (filtrach) w odpowiednich aparatach.
Filtracja „cross flow” - proces ciągłej filtracji, podczas którego doprowadzany strumień płynie równolegle (stycznie) do powierzchni filtracyjnej membrany i generuje dwa wychodzące strumienie (filtrat i koncentrat). Woda oczyszczana jest recyrkulowana. Przepływ równoległy strumienia w połączeniu z turbulencjami na warstwie granicznej powstałymi w wyniku prędkości "cross flow", stale zmiata cząsteczki i inne materiały, które w przeciwnym wypadku gromadziłyby się na powierzchni membrany.
Filtracja końcowa typu „dead end” - proces, w trakcie którego cały strumień doprowadzany do powierzchni membrany jest przez nią przeciskany. Rodzaj zatrzymanych substancji na membranie zależy od wielkości porów membrany. Zatrzymywane cząsteczki na membranie powodują wyższy opór dla strumienia przepływającej przez membranę.
Filtracja równoległa - układ dwóch lub więcej takich samych jednostek filtracyjnych mający na celu zwiększenie przepływu oczyszczanego płynu.
Filtracja szeregowa - układ dwóch lub więcej jednostek filtracyjnych ustawionych po sobie, w taki sposób że każda kolejna jednostka filtracyjna charakteryzuje się wyższą dokładnością filtracji; proces ma na celu zwiększenie stopnia oczyszczenia filtrowanego strumienia.
Filtracja wgłębna - proces polegający na usuwaniu cząstek fazy stałej występujących w cieczy lub gazie poprzez przepuszczanie zawiesiny przez warstwę złoża, zbudowanego z ziaren lub włókien. W trakcie przepływu przez złoże, cząstki osadzają się na ziarnach lub na włóknach, tworząc aglomeraty usuniętych cząstek.
Filtrat - część ciekła lub gazowa substancji filtrowanej, oczyszczona w procesie filtracji częściowo lub całkowicie od zanieczyszczeń.
Filtrowanie - patrz „filtracja”.
Fouling - zjawisko polegające na zatykaniu porów membrany stałymi zanieczyszczeniami.
Generator azotu - urządzenie do wytwarzania azotu ze sprężonego powietrza atmosferycznego.
GMP - Good Manufacturing Practices. Dobra Praktyka Produkcyjna.
GPH - jednostka przepływu, określająca liczbę galonów na godzinę.
GPM - jednostka przepływu, określająca liczbę galonów na minutę.
HEPA - wysokosprawny filtr powietrza charakteryzujący się 99,97% stopniem zatrzymania cząstek o średnicy 0,3µm i większych w warunkach laboratoryjnych.
HIMA - Health Industry Manufacturer’s Association.
Hydrofilowość - jest to skłonność cząsteczek chemicznych do łączenia się z wodą.
Hydrofobowość - jest to skłonność cząsteczek chemicznych do odpychania od siebie cząsteczek wody.
Inertny - patrz „obojętny”.
Jałowy - patrz „sterylny”.
Jon - atom lub grupa atomów połączonych wiązaniami chemicznymi, która ma niedomiar lub nadmiar elektronów w stosunku do protonów.
Jonit (wymieniacz jonitowy, żywica jonowymienna) - substancja służąca do przeprowadzania procesu wymiany jonowej, zazwyczaj występującego w postaci żelu lub porowatego ciała stałego, które posiadają zdolność selektywnego uwalniania jednych jonów i pochłaniania innych.
Kalandrowanie (gładzenie) - zabieg przeprowadzany na różnych materiałach mający na celu wygładzenie wyrobów i nadawanie im odpowiedniej grubości; w przypadku filtrów proces kalandrowania przeprowadza się w celu wyrównania ich powierzchni, przestrzeni wolnej, rozkładu porów itp.
Kataforeza (malowanie kataforetyczne) - proces malowania farbą kataforetyczną umożliwiający uzyskanie dużej ochrony przed korozją elementów wykopnanych m.in. ze stali oraz aluminum.
Klarowanie - proces oczyszczania cieczy poprzez dodawanie środków chemicznych, np. wytrącających osad.
Kolumna jonowymienna - zbiornik zazwyczaj cylindryczny wypełnione złożem jonowymiennym (anionit, kationit) służący m.in. do demineralizacji wody.
Koncentrat - część strumienia cieczy, która ulega zatrzymaniu na membranie; strumień „wzbogacony” w zanieczyszczenia.
Kompatybilność - termin używany do określania braku reaktywności pomiędzy materiałem z jakiego jest wykonany filtr a substancją oczyszczaną.
Kosz - element układu filtracyjnego mający na celu podtrzymanie filtra workowego lub wstępne oczyszczenie strumienia z zanieczyszczeń stałych.
Medium filtracyjne - materiał przepuszczalny, który w trakcie procesu filtracji zatrzymuje pewne cząstek a inne przepuszcza.
Melt-blown - technika wytwarzania materiałów filtracyjnych polegająca na rozdmuchu w strumieniu gorącego powietrza polimeru.
Membrana półprzepuszczalna - półprzepuszczalny materiał, który jest w stanie przepuszczać niektóre rodzaje cząsteczek a zatrzymywać inne.
Membrana asymetryczna - membrany zbudowana (w przeciwieństwie do membran symetrycznych) z cienkiej warstwy aktywnej i znajdującej się pod nią porowatej warstwy nośnej. Warstwa aktywna jako selektywna bariera dla transportu masy, określa możliwość rozdzielczą membrany. Warstwa nośna jest tylko nośnikiem warstwy aktywnej i nie wpływa na właściwości separacyjne membrany.
Membrana symetryczna - membrana o porach kapilarnych lub nieregularnych, których porowatość w kierunku prostopadłym do powierzchni i na jej powierzchniach zewnętrznych jest jednakowa.
Mesh (mesz) - termin używany w analizie sitowej, określający liczbę oczek siatki przypadających na cal kwadratowy sita.
Migracja włókien - zjawisko polegające na przemieszczaniu się wolnych włókien tkanin filtracyjnych wraz z filtrowanym medium; obecność wolnych włókien związana jest z procesem wytwarzania filtrów. Jest to zjawisko niekorzystne mogące powodować zanieczyszczenie przefiltrowanego strumienia.
Mikrofiltracja - proces, w którym cząstki o średnicach 10–50 μm są oddzielane od rozpuszczalnika i małocząsteczkowych składników roztworu; mechanizmem rozdziału cząsteczek jest mechanizm sitowy, co oznacza że przez membranę mikroporowatą, która stanowi przegrodę filtracyjną przechodzą cząstki o średnicy mniejszej niż średnice porów membrany.
Mikrometr (mikron) - jest to jedna milionowa metra, czy inaczej, jedna tysięczna milimetra; 1mikrometr = 10−6 m=0,000039in.
Monofilament - pojedyncze ciągłe włókno syntetyczne.
Nabój (wkład) - urządzenie filtrujące będące integralną częścią obudowy filtra; stanowi serce filtra, a więc jest to materiał filtrujący uformowany w odpowiedni sposób.
Nadciśnienie - różnica między ciśnieniem bezwzględnym a ciśnieniem atmosferycznym.
Nanofiltracja (NF) - proces filtracji, w trakcie którego na membranie zatrzymywane są związki organiczne (o masie cząsteczkowej > 200-300) oraz sole dwu- i więcej wartościowe, a przepuszczane w dużym stopniu sole jednowartościowe; proces filtracji odbywa się pod niskim ciśnieniem.
Nylon - syntetyczny polimery zawierający grupę amidową służące m.in. do wytwarzania włókien syntetycznych o bardzo dużej wytrzymałości na rozciąganie; kompatybilny z szeroką gamą środków chemicznych; membrany wytwarzane z nylonu są hydrofilowe.
Obojętny - chemicznie nieczynny, niereaktywny.
Obudowa - metalowy lub plastikowy zbiornik, zazwyczaj w kształcie walca zawierający wkład lub wkłady filtracyjne, posiadający wlot oraz wylot umożliwiający doprowadzenie oraz odbiór oczyszczanego strumienia.
Odpylanie - proces oczyszczania powietrza lub innego strumienia gazu z zanieczyszczeń stałych.
Odsalanie - ogólne określenie procesów usuwania soli i innych minerałów z wody morskiej, w celu uzyskania słodkiej wody zdatnej do nawadniania lub spożycia.
Odstojnik (osadnik) - zbiornik, w którym przebiega grawitacyjne osiadanie zanieczyszczeń zawartych (w postaci zawiesin) w zanieczyszczonej wodzie (również ściekach) umożliwiający wykorzystywanie wody w obiegu zamkniętym.
Odwadnianie - proces fizycznego usuwania wody ze ścieków (szlamu); zatężanie ścieków.
Odwirowanie - proces rozdziału dwóch substancji o różnych gęstościach na skutek wprowadzenia ich w ruch wirowy, zazwyczaj stosowany w celu rozdziału zawiesin na substancje stałe i ciecz.
Odwrócona osmoza - jest zjawiskiem odwrotnym do osmozy. Warunkiem koniecznym do przebiegu procesu odwróconej osmozy jest wytworzenie po stronie roztworu ciśnienia przewyższającego ciśnienie osmotyczne.
Odżelazianie - proces uzdatnianie wody polegające na usunięciu z niej (wytrąceniu) nadmiernych ilości związków żelaza.
Odżelaziacz - urządzenie do usuwania nadmiernych ilości związków żelaza z wody.
OEM - Original Equipment Manufacturers. Producent Sprzętu Oryginalnego.
Opór przepływu - opór stawiany przez materiał filtracyjny oczyszczanemu strumieniowi.
Osadnik - patrz „odstojnik”.
Osmoza - dyfuzja rozpuszczalnika przez błonę półprzepuszczalną (membranę) rozdzielającą dwa roztwory o różnym stężeniu. Osmoza spontanicznie zachodzi od roztworu o niższym stężeniu substancji rozpuszczonej do roztworu o wyższym, czyli prowadzi do wyrównania stężeń obu roztworów.
Osuszacz - środek suszący lub medium używane do dehydratacji powietrza i innych gazów, np. żel krzemionkowy, sita molekularne, węgiel aktywny.
Oznaczenie - patrz „analiza chemiczna”.
Pasywacja - proces, w którym substancja aktywna chemicznie w danym środowisku wytwarza na swojej powierzchni powłokę pasywną, utworzoną z produktów reakcji chemicznej tej substancji z otoczeniem. O pasywacji mówimy wtedy, gdy powłoka ta jest całkowicie odporna na dalsze reakcje z tym środowiskiem i jednocześnie na tyle szczelna, że stanowi barierę ochronną dla reszty substancji, którą otacza.
Permeat - część strumienia przechodzącego przez membranę.
pH - skala pH to ilościowa skala kwasowości i zasadowości roztworów wodnych związków chemicznych. Skala ta jest oparta na aktywności jonów hydroniowych [H3O+] w roztworach wodnych.
Placek filtracyjny - ciało stałe gromadzone w trakcie procesu filtracji na przegrodzie filtracyjnej.
Płyn - mianem płynów określa się ciecze i gazy.
Pojemność na zanieczyszczenia - ilość zanieczyszczeń w gramach na jednostkę powierzchni filtra.
Pomocniczy materiał filtracyjny - substancja charakteryzująca się małymi rozmiarami cząstek (małym ciężarem właściwym) zwiększająca efektywność procesu filtracji.
Polipropylen (PP) - jest to polimer z grupy poliolefin, który zbudowany jest z merów o wzorze: –[CH2CH(CH3)]–. Polipropylen jest jednym z dwóch, obok polietylenu, najczęściej stosowanych tworzyw sztucznych. Na przedmiotach produkowanych z tego tworzywa umieszcza się zwykle symbol PP. Szeroko stosowany do wytwarzania membran; hydrofobowy.
Polisulfon (PSU) - jest amorficznym, translucentnym tworzywem termoplastycznym należącym do tworzyw wysokotemperaturowych o wysokiej obciążalności mechanicznej i termicznej. Szeroko stosowany do wytwarzania membran; hydrofilowy.
Pory - wolne przestrzenie w materiale, których rozmiar i kształt można kontrolować w trakcie wytwarzania materiału filtracyjnego.
Porowatość - procent wolnej przestrzeni w filtrze lub liczba porów przypadająca na 1 cm2 powierzchni filtra.
PPM - jednostka określająca stężenie roztworu, określa ile cząsteczek związku chemicznego, która przypada na 1 milion cząsteczek roztworu.
Prasa filtracyjna - urządzenie służące do rozdzielania zawiesin zawierających nieznaczne ilości cząstek stałych; ciecz oczyszczana wprowadza jest pomiędzy dwie lub więcej powierzchnie filtrujące umieszczone w tym samym urządzeniu.
Prefiltr - rodzaj filtra stosowanego przed filtrem głównym (zasadniczym), mający na celu ochronę i jednocześnie wydłużenie żywotności filtra głównego; zatrzymuje największe zanieczyszczenia z filtrowanego strumienia.
Prędkość przepływu - szybkość z jaką przepływa płyn (gaz lub ciecz) wyrażona galonach lub litrach na jednostkę czasu.
Przegroda - każdy przepuszczalny materiał, który można wykorzystać jako materiał filtracyjny do rozdziału składników.
Przenikalność - ilość płynu przenoszonego przez przepuszczalny materiał w danych warunkach.
Przepływ laminarny - jest to przepływ uwarstwiony (cieczy lub gazu), w którym kolejne warstwy płynu nie ulegają mieszaniu (w odróżnieniu od przepływu turbulentnego, burzliwego). Przepływ taki zachodzi przy małych prędkościach przepływu, gdy liczba Reynoldsa nie przekracza tzw. wartości krytycznej.
Przepływ wsteczny - odwrócenie kierunku przepływającego strumienia przez filtr w celu jego oczyszczenia lub regeneracji.
Przepuszczalność - zdolność ośrodka porowatego do przepuszczania cieczy lub gazów, wyrażana w metrach sześciennych na minut e na metr kwadratowy powierzchni.
PSI - jednostka ciśnienia, wyrażona w funtach na cal kwadratowy.
PSIA - jednostka ciśnienia absolutnego, wyrażona w funtach na cal kwadratowy.
PSID - różnica ciśnień wyrażona w funtach na cal kwadratowy.
PSIG - jednostka nadciśnienia wyrażona w funtach na cal kwadratowy.
PTFE - polimer o nazwie systematycznej politetrafluoroetylen, często określany jako teflon, charakteryzuje się wysoką wytrzymałością oraz odpornością termiczną; hydrofobowy.
Rdzeń – zazwyczaj odnosi się perforowanej tuby, która stanowi centralną część filtra.
Retencja – zdolność filtra do zatrzymania całkowitej (100%) liczby cząstek o danej wielkości ze strumienia gazu lub cieczy.
Retentat – patrz „koncentrat”.
Rozmiar porów – średnica porów membrany.
Ruchy Browna - chaotyczne ruchy cząstek w płynie (cieczy lub gazie), wywołane zderzeniami zawiesiny z cząsteczkami płynu.
Samoczyszczący filtr – urządzenie filtrujące wyposażone w układ umożliwiający automatyczne czyszczenie filtra bez potrzeby przerywania jego pracy oraz konieczności demontażu.
Sanityzacja - jest to proces mający na celu eliminację możliwie jak największej liczby mikroorganizmów.
Sedymentacja - proces opadania zawiesiny ciała stałego w cieczy w wyniku działania siły grawitacji lub sił bezwładności. Sedymentacji ulegają zawiesiny o gęstości większej niż gęstość cieczy.
Separacja – proces rozdzielania składników mieszaniny roztworów ciekłych lub zanieczyszczeń stałych od siebie, bądź cieczy lub gazów ze strumieni płynów.
Silikażel (żel krzemionkowy ) - kserożel utworzony z uwodnionych cząstek krzemionki (czyli dwutlenku krzemu). Jego kształt, oraz - co ważne - porowata struktura, pozostają niezmienione nawet po całkowitym wysuszeniu tworząc olbrzymią powierzchnię, dzięki czemu silikażel posiada własności rozdzielcze i osuszające.
Skruber – dowolne urządzenia służące do oczyszczania strumieni gazów z zanieczyszczeń stałych oraz gazowych poprzez ich zderzenia z kroplami cieczy.
SS – stal szlachetna.
Stacja demi - zespół urządzeń do demineralizacji wody.
Stacja RO - zespół urządzeń, w skład którego wchodzą membrany mikroporowate lub bardziej dokładne do demineralizacji wody.
Stacja uzdatniania wody - zespół urządzeń do oczyszczania wody; często bardzo zróżnicowany w zależności od stopnia zanieczyszczenia wody oraz stopnia jej czystości jaki chcemy uzyskać.
Sterylizacja - proces usuwania z płynu wszystkich, zarówno wegetatywnych, jak i przetrwalnikowych form mikroorganizmów.
Sterylizacja na zimno – sterylizacja na filtrze absolutnym o efektywności 0,2µm.
Sterylizacja niskotemperaturowa ETO – sterylizacja przy użyciu tlenku etylenu.
Sterylizacja parą wodną – sterylizacja będąca rezultatem zarówno wysokiej temperatury, jak i aktywności cząsteczek wody. Zwykle stosowane temperatury sięgają 108–134 °C, zaś czas procesu wynosi 15-30 minut. Sterylizację parą wodną przeprowadza się w autoklawach.
Sterylizacja suchym gorącym powietrzem – sterylizacja przy użyciu strumienia gorącego, suchego powietrza. Proces prowadzi się w sterylizatorach powietrznych, stanowiących zamknięte komory z termoregulacją, stosując temperatury 160-200 °C.
Sterylny - materiał niezawierający żadnych żywych drobnoustrojów (także wirusów) oraz ich form przetrwalnikowych.
Stopień zatrzymania – patrz „współczynnik retencji”.
Strumień powietrza – miara ilości powietrza przepływająca przez filtr zmienna w zależności od stopnia zanieczyszczenia, różnicy ciśnienia przez i za filtrem, porowatości oraz powierzchni filtra.
Surówka – patrz „zasilanie”.
Szybkość filtracji - objętość cieczy lub gazu oczyszczonego w jednostce czasu na danej powierzchni filtracyjnej.
Ultrafiltracja (UF) - proces filtracji z użyciem sit molekularnych, membran i wszelkich materiałów porowatych, o porach których rozmiary są zbliżone do wielkości pojedynczych cząsteczek.
Uzdatnianie wody - proces polegający na doprowadzeniu zanieczyszczonej wody do stanu czystości wymaganego dla danego zastosowania.
Węgiel aktywny - Adsorbent o dużej porowatości oraz silnie rozwiniętej powierzchni właściwej, często przekraczającej 1000 m2/g otrzymywany w wyniku aktywacji zwęglonego materiału wyjściowego. Wykorzystywany do osuszania gazów i oczyszczania cieczy, pochłaniania szkodliwych zanieczyszczeń, odzyskiwania par cennych rozpuszczalników, oczyszczania monomerów. Powszechnie stosowany w różnych gałęziach przemysłu, m.in. chemicznym, spożywczym, farmaceutycznym, petrochemicznym oraz ochronie środowiska.
Wkład – patrz „nabój”.
Włókno - podstawowa jednostka struktury wielu materiałów, która charakteryzuje się długością większą bądź równą 0,5µm i co najmniej 5-krotnie większa niż jej średnica.
Woda dejonizowana/demineralizowana - woda pozbawiona obcych jonów przez wymianę jonową.
Wolna przestrzeń – obszar zajęty przez pory w medium filtracyjnym, zazwyczaj wyrażany w % całkowitej przestrzeni.
Worek filtracyjny - patrz „filtr workowy”.
Wstępne przygotowanie – odnosi się do wstępnego przygotowania (obróbki) strumienia, który ma być oczyszczony, polega na zmianie własności fizycznych lub chemicznych roztworu tak aby ułatwić/usprawnić proces filtracji.
Współczynnik retencji – współczynnik, który określa w jakim stopniu membrana zatrzymuje dane zanieczyszczenia, a więc określa efektywność pracy membran dla poszczególnych wskaźników zanieczyszczeń.
Wydajność - objętość jaką można efektywnie przefiltrować na danym filtrze w jednostce czasu.
Wymieniacz jonitowy - patrz „jonit”.
Zasadowość (alkaliczność) - wskaźnik określający zawartość wodorotlenków, wodorowęglanów i węglanów metali alkalicznych (Na, K) i metali ziem alkalicznych (Ca, Mg).
Zasilanie (surówka) – płyn poddawany procesowi filtracji.
Zawiesina - układ niejednorodny, dwufazowy, w postaci cząstek jednego ciała rozproszonych (faza rozproszona) w drugim ciele (faza rozpraszająca), np. cząstek ciała stałego w gazie lub cząstek cieczy w cieczy.
Zdolność zatrzymania – ilość zanieczyszczeń zatrzymanych przez filtr na jednostkę powierzchni filtra.
Zmiękczacz - potoczne określenie urządzenia do usuwania twardości całkowitej z wody.
Żel krzemionkowy – patrz „silikażel”.
Żywica jonowymienna - patrz „jonit”.
Żywotność filtra – okres efektywnej pracy filtra.
